Tối ưu chi phí vận chuyển đường biển cho hàng xuất khẩu

Vận chuyển đường biển chiếm phần lớn khối lượng hàng xuất khẩu của Việt Nam nhờ chi phí thấp hơn đáng kể so với đường hàng không. Tuy nhiên, với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, chi phí logistics vẫn có thể chiếm tỷ trọng đáng kể trong giá thành sản phẩm nếu không được quản lý và tối ưu hợp lý, đặc biệt trong bối cảnh cước vận tải biến động mạnh theo mùa vụ và tình hình cung cầu container toàn cầu.

Bài viết chia sẻ những giải pháp thực tế đã được nhiều doanh nghiệp xuất khẩu áp dụng hiệu quả để kiểm soát tốt hơn khoản chi phí này.

Lựa chọn giữa FCL và LCL phù hợp với khối lượng hàng

Với lô hàng đủ lớn để đóng đầy một container (Full Container Load — FCL), doanh nghiệp nên ưu tiên hình thức này vì đơn giá trên mỗi đơn vị hàng hóa thường thấp hơn, đồng thời giảm rủi ro hư hỏng, thất lạc so với hàng lẻ ghép chung container (Less than Container Load — LCL) với nhiều chủ hàng khác. Với lô hàng nhỏ, chưa đủ đóng nguyên container, LCL là lựa chọn hợp lý hơn để tránh lãng phí không gian container trống.

Doanh nghiệp có tần suất xuất khẩu đều đặn nên cân nhắc gộp nhiều đơn hàng nhỏ trong cùng khung thời gian để đạt ngưỡng đóng FCL, giúp giảm đáng kể chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm so với xuất từng lô nhỏ lẻ.

Đàm phán cước phí và ký hợp đồng dài hạn với hãng tàu

Với doanh nghiệp có khối lượng xuất khẩu ổn định hàng tháng, việc đàm phán trực tiếp hợp đồng cước phí dài hạn (Service Contract) với hãng tàu hoặc thông qua forwarder có quan hệ tốt sẽ giúp có mức giá ổn định hơn, tránh biến động mạnh theo giá thị trường giao ngay (spot rate) — vốn có thể tăng gấp nhiều lần trong giai đoạn cao điểm hoặc khan hiếm container.

Việc làm việc với 2-3 forwarder khác nhau để so sánh báo giá định kỳ (thay vì gắn bó với một đối tác duy nhất) cũng là cách hiệu quả giúp doanh nghiệp có thêm đòn bẩy đàm phán và nắm bắt được mặt bằng giá thị trường thực tế.

Tối ưu đóng gói và tận dụng không gian container

Nhiều doanh nghiệp bỏ qua việc tối ưu cách đóng gói, sắp xếp hàng hóa trong container — dẫn đến lãng phí không gian, phải xuất thêm container trong khi lẽ ra có thể gộp chung. Việc thiết kế lại quy cách đóng gói, sử dụng pallet có kích thước chuẩn tương thích với kích thước container, hoặc chuyển từ đóng gói rời sang đóng khối có thể giúp tăng đáng kể tỷ lệ lấp đầy container mỗi chuyến.

Với hàng có tỷ trọng nhẹ nhưng cồng kềnh (như đồ gỗ, hàng thủ công mỹ nghệ), doanh nghiệp nên làm việc với đơn vị tư vấn đóng gói chuyên nghiệp để tối ưu hóa cách xếp dỡ, vừa tiết kiệm chi phí vừa giảm rủi ro hư hỏng trong quá trình vận chuyển.

Lên kế hoạch xuất khẩu tránh mùa cao điểm

Giá cước vận tải biển thường biến động mạnh theo mùa, tăng cao vào các giai đoạn cao điểm như trước mùa mua sắm cuối năm tại Mỹ, EU (thường từ tháng 8 đến tháng 10) hoặc trước Tết Nguyên đán khi nhu cầu vận chuyển hàng hóa tăng đột biến trong khu vực châu Á. Doanh nghiệp có thể chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, xuất hàng sớm hơn hoặc muộn hơn một chút để tránh giai đoạn cước tăng cao nếu đơn hàng không quá gấp về thời gian giao.

Việc theo dõi các chỉ số cước vận tải biển quốc tế (như Shanghai Containerized Freight Index) định kỳ cũng giúp doanh nghiệp dự báo xu hướng giá, từ đó có kế hoạch đặt chỗ (booking) sớm khi giá còn ở mức hợp lý.

Kết luận

Tối ưu chi phí vận chuyển đường biển không đòi hỏi đầu tư công nghệ phức tạp mà chủ yếu đến từ việc lập kế hoạch bài bản, đàm phán chủ động và tối ưu hóa quy trình đóng gói. Doanh nghiệp áp dụng đồng bộ các giải pháp trên có thể tiết kiệm đáng kể chi phí logistics, qua đó cải thiện biên lợi nhuận hoặc tăng sức cạnh tranh về giá trên thị trường quốc tế.