Chính sách thuế xuất nhập khẩu 2026: Những thay đổi doanh nghiệp cần nắm
Chính sách thuế xuất nhập khẩu là một trong những yếu tố tác động trực tiếp và nhanh nhất đến chi phí, biên lợi nhuận của doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại quốc tế. Với việc Việt Nam tham gia ngày càng nhiều hiệp định thương mại tự do, biểu thuế xuất nhập khẩu cũng liên tục được cập nhật, điều chỉnh theo từng giai đoạn cam kết.
Bài viết tổng hợp những xu hướng chính sách thuế quan trọng mà doanh nghiệp cần theo dõi sát để có kế hoạch kinh doanh phù hợp, tránh bị động trước các thay đổi.
Biểu thuế ưu đãi đặc biệt theo từng FTA
Việt Nam hiện áp dụng song song nhiều biểu thuế ưu đãi đặc biệt tương ứng với từng FTA đã ký kết: biểu thuế theo EVFTA, CPTPP, RCEP, ATIGA (ASEAN), ACFTA (ASEAN-Trung Quốc) và nhiều hiệp định song phương khác. Với cùng một mặt hàng nhập khẩu từ các thị trường khác nhau, mức thuế suất áp dụng có thể chênh lệch đáng kể tùy theo hiệp định nào được lựa chọn áp dụng trên tờ khai hải quan.
Doanh nghiệp nhập khẩu cần đối chiếu kỹ mã HS với biểu thuế của từng FTA để lựa chọn mức thuế suất có lợi nhất, đồng thời đảm bảo có đầy đủ C/O hợp lệ tương ứng để chứng minh điều kiện hưởng ưu đãi khi khai báo hải quan.
Thuế bảo vệ môi trường và các sắc thuế mới
Bên cạnh thuế xuất nhập khẩu truyền thống, xu hướng chính sách gần đây cho thấy nhiều sắc thuế mới liên quan đến môi trường đang được nghiên cứu, áp dụng — như cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU sẽ dần áp dụng cho một số ngành hàng xuất khẩu có phát thải cao (thép, xi măng, phân bón, nhôm) từ các nước ngoài EU, bao gồm Việt Nam.
Doanh nghiệp trong các ngành hàng chịu tác động của CBAM cần chủ động tìm hiểu về cơ chế tính toán, báo cáo phát thải carbon trong quá trình sản xuất, chuẩn bị dữ liệu cần thiết trước khi cơ chế này chính thức áp dụng đầy đủ, tránh bị động và phát sinh chi phí lớn khi quy định có hiệu lực.
Thay đổi trong quản lý thuế giá trị gia tăng hàng nhập khẩu
Chính sách quản lý thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với hàng hóa nhập khẩu giá trị nhỏ qua thương mại điện tử xuyên biên giới cũng đang có xu hướng siết chặt tại nhiều thị trường, sau khi nhận thấy khối lượng hàng hóa nhập khẩu giá trị nhỏ tăng đột biến qua các sàn thương mại điện tử quốc tế trong những năm gần đây, ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách và tạo cạnh tranh không công bằng với hàng sản xuất trong nước.
Doanh nghiệp kinh doanh qua các kênh thương mại điện tử xuyên biên giới cần cập nhật sát các thay đổi về ngưỡng miễn thuế, nghĩa vụ kê khai thuế tại từng thị trường để tránh vi phạm hoặc phát sinh chi phí ngoài dự tính khi chính sách thay đổi.
Kênh cập nhật chính sách thuế đáng tin cậy
Doanh nghiệp nên thường xuyên theo dõi thông tin từ Tổng cục Hải quan, Bộ Tài chính, các văn bản pháp luật mới ban hành liên quan đến biểu thuế xuất nhập khẩu. Việc đăng ký nhận thông báo từ các hiệp hội ngành hàng, hoặc hợp tác với đại lý hải quan, công ty tư vấn thuế chuyên nghiệp cũng giúp doanh nghiệp cập nhật kịp thời và chính xác hơn so với việc tự tra cứu văn bản pháp luật vốn phức tạp.
Xây dựng bộ phận hoặc chỉ định nhân sự chuyên trách theo dõi chính sách thuế, hải quan cũng là khoản đầu tư xứng đáng với doanh nghiệp có quy mô xuất nhập khẩu lớn, giúp tối ưu chi phí thuế một cách hợp pháp và tránh rủi ro vi phạm do thiếu cập nhật.
Kết luận
Chính sách thuế xuất nhập khẩu là lĩnh vực biến động liên tục, đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động cập nhật thay vì chờ đến khi phát sinh vấn đề mới tìm hiểu. Đầu tư vào năng lực theo dõi chính sách sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí thuế hợp pháp và tránh được những rủi ro không đáng có trong hoạt động thương mại quốc tế.
